Riêng trong trái tim tôi, ông luôn luôn là một danh tướng huyền thoại, một con người vĩ đại, một nhân cách lớn. Mặc dù trời nóng nực, người xem rất đông, nhưng Đại tướng vẫn ngồi xem từ đầu đến cuối. Khi tôi từ trên bục bước xuống thì Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến vỗ vai tôi hỏi: - Đồng chí lấy đâu ra tư liệu này? Có thể chuyển cho tôi được không? Tôi thưa: - Dạ! Đây là phát biểu của nhà nghiên cứu sân khấu người Đức là Giáo sư Chu-ma-khơ, người đã từng được gặp Bác Hồ nhiều lần và đã viết trên báo như vậy.
Ông nói: Tôi sẽ cố tới dự hội thảo này, nếu vì lý do gì đó không đi được thì tôi sẽ cử chị Hà (phu nhân của ông) đi dự thay. Từ lần đầu tiếp xúc trực tiếp đó, tôi được Đại tướng Võ Nguyên Giáp biết đến.
Cũng tại Thủ đô Bu-ca-rét của nước bạn, tôi gặp một thực tập sinh người An-giê-ri tên là Mô-ham-mét đã từng là lính lê dương tù binh ở mặt trận Điện Biên Phủ năm 1954, kể chuyện với tôi rằng, anh thoát chết là nhờ có lòng nhân đạo của chủ toạ Hồ Chí Minh và Tướng Giáp.
Chủ trì hội thảo có Đại tướng Võ Nguyên Giáp và nhiều nhà lãnh đạo khác. Tiếp theo đó, trong dịp này, tôi lại được cùng đoàn văn nghệ sĩ cả nước lên thăm, tặng hoa cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp, trong đó có NSND Chu Thúy Quỳnh, người đã từng trình diễn ở trận mạc Điện Biên Phủ.
Tôi nhớ đầu những năm 70 của thế kỷ 20, khi tôi đang nghiên cứu, học tập tại Ru-ma-ni, có một nhà báo người châu Âu gặp tôi nói rằng: Tôi có ước muốn sang Việt Nam để viếng chủ toạ Hồ Chí Minh, được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Thủ tướng Phạm Văn Đồng và thăm cây cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa) có sức chịu đựng hàng tấn bom của đế quốc Mỹ.
Đại tướng khen ý tưởng này và hoan nghênh các văn nghệ sĩ trước đây đã có những đóng góp to lớn vào chiến thắng vĩ đại của dân tộc, là chiến dịch Điện Biên Phủ cũng như bây chừ trong giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Chúng tôi mời Đại tướng Võ Nguyên Giáp tới xem mấy màn chính trong vở chèo này. Thật ít thấy một bậc danh tướng, danh nhân nào lại bình dị và thật tình như vậy.
Tôi đã viết bài báo kể về cuộc gặp với người cựu tù binh đăng trên Báo Quân đội dân chúng năm 1974 và sau này nhà văn Đào Phương đã dựa trên cảm hứng này để viết vở kịch Vào Điện Biên. Không bút mực nào có thể nói hết được những tình cảm của chúng tôi dành cho ông, một học sinh ưu tú của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thiên tài và đức độ.
Ý kiến của Đại tướng làm cho mọi người phải suy nghĩ là làm thế nào đề đạt trung thực hơn, sâu sắc hơn chiến dịch Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu và làm thế nào để những vở chèo đề tài hiện đại có chất chèo hơn.
Giáo sư HOÀNG CHƯƠNG. Xem xong, ông nói với các nghệ sĩ, diễn viên và các cán bộ của Viện Nghiên cứu sàn diễn Việt Nam, đại ý: Tôi rất xúc động và hoan nghênh các nghệ sĩ đã có những đóng góp quý giá dành cho đồng bào và đội viên Điện Biên. Tôi đọc xong được cả hội trường vỗ tay.
Tuy Đại tướng Võ Nguyên Giáp rất bận, lại phải tiếp rất nhiều đoàn khách trong và ngoài nước đến thăm, nhưng với tôi và nhiều anh chị em nghệ sĩ khác, tuồng như ông luôn luôn có ưu tiên, bởi vậy khi nào tôi xin được gặp Đại tướng, qua thư ký của ông là Đại tá Nguyễn Văn Huyên, cũng đều được ông nhận lời.
Đại tướng cùng phu nhân đã thân tình tiếp và nghe tôi thưa tình hình văn nghệ sĩ đã và đang tiếp kiến sáng tác và biểu diễn về đề tài Điện Biên Phủ. Một kỷ niệm khác với Đại tướng Võ Nguyên Giáp là tháng 5-2004, nhân Kỷ niệm 50 năm thắng lợi Điện Biên Phủ, Trung tâm Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam được sự hỗ trợ của báo Sài Gòn phóng thích tổ chức Hội thảo "văn chương nghệ thuật với Điện Biên Phủ".
Gặp chị, Đại tướng chẳng những nhận ra ngay mà còn nhớ cả những điệu múa mà chị đã biểu diễn ở mặt trận Tây Bắc năm xưa.
Mãi đến tháng 9-1990, tại Hội thảo khoa học về chủ toạ Hồ Chí Minh nhân Kỷ niệm 100 nămNgày sinh của Người, cũng là dịp UNESCO suy tôn Chủ tịch Hồ Chí Minh là Anh hùng phóng thích dân tộc, danh nhân bản hóa thế giới. Cũng nên, đã nhiều lần, tôi được dẫn nhiều anh em văn nghệ sĩ, trong đó có cả nhà văn một số nước đến thăm Đại tướng và được ông tiếp và trò chuyện. Ấn tượng về Đại tướng Võ Nguyên Giáp rất sâu đậm trong ký ức giới văn nghệ sĩ.
Tôi đọc bài tham luận với đầu đề "chủ toạ Hồ Chí Minh với sàn diễn dân tộc", trong đó có trích ý của Giáo sư Chu-ma-khơ của CHDC Đức (trước đây) viết về thắng lợi Việt Nam. Đại tướng cũng nhận xét chính trực: Tác phẩm mới chỉ đề cập đến không khí của những ngày sau khi thắng lợi Điện Biên, tiết mục chưa thật sự mang chất chèo mà có phần gần với kịch nói hơn.
Đến tháng 5-1994, khi tôi làm Viện trưởng Viện Nghiên cứu sàn diễn Việt Nam, nhân Kỷ niệm 40 năm thắng lợi Điện Biên Phủ, viện của chúng tôi tổ chức hội thảo khoa học "Nghệ thuật sân khấu với Điện Biên Phủ" có triển lãm và trình diễn vở chèo Mối tình Điện Biên của cố tác giả Lưu Quang Thuận do Đoàn chèo Hà Nội trình diễn. Tuy rất tôn kính, hâm mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhưng đến thời khắc đầu năm 1990, tôi chưa một lần được gặp ông.
Sau hội thảo, ngày 28-4-2004, chúng tôi đến thăm và bẩm Đại tướng kết quả hội thảo. Ông đã viết một cách hình tượng: Hồ Chí Minh là tác giả và Đại tướng Võ Nguyên Giáp là đạo diễn thành công vở kịch "Việt Nam thắng lợi thần kỳ".
Đại tướng rất vui và đánh giá cao những anh tài và cống hiến của văn nghệ sĩ với Quân đội Nhân dân Việt Nam nói chung và với Điện Biên Phủ nói riêng.
Chúng tôi xin gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp để xin quan điểm về nội dung hội thảo và mời ông tới dự.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét